ھن ڀاڱي ۾ اوھان امر فياض جون لکيل اھي لکڻيون پڙھي سگهندا جيڪي ھُن انساني ٻولين ۽ خاص ڪري سنڌي ٻوليءَ، ان جي بڻ بڻياد، دنيا جھان ۾ ٿيندڙ ٻولين جي تحقيقن آڌار سنڌي ٻوليءَ جي قد ڪاٺ تي سائنسي انداز ۾ لکيون آھن. ھن ڀاڱي ۾ اوھان کي سنڌي ٻوليءَ قدامت بابت پڻ سٺو مواد ملي ويندو.
انساني تھذيب ۽ تمدن جي ڊگهي سفر ۾ انساني ٻولي رڳو ڳالهائڻ جو وسيلو ناھي رهي، پر اھا ھزارين سالن جي انساني شعور، ڏاھپ ڀريل تاريخي يادن، فڪري ارتقا ۽ قومي سڃاڻپ جو اھڙو بڻيادي ٿنڀو رهي آھي، جنھن کان…
انسان ھزارين سالن جي تھذيبي زندگيءَ ۾ لقائن، شين ۽ انهن نتيجن ۾ دماغ جي اندر تصورن سان لاڳاپيل لفظ وري انهن جون معنائون مسلسل تبديل ڪندو رھي ٿو. ھزارين سالن جي ڳالهہ کي پاسي تي رکي گذريل ڪجهہ ئي…
اصل ۾ سنڌي ٻوليءَ اندر ھن جو ئي نالو گل آھي. جنھن کي عام طور تي اسان سڀ وري ”گلاب“ ڪري سڏيون. پر اھو اصل ۾ گلاب نہ پر گل آھي. ڇوتہ فارسي ٻوليءَ جي لفظ گلاب جي معنا آھي…
اھو ائين ئي آھي جيئن پاڻ وٽ ڪافي ٻول اھڙا ٿين جن پويان ”جِي“ يا ”ڪِي“ حالت اضافت طور ڪتب اچن، جيئن ”مُنھنجِي“ يعني ”مُون واري“، يا جيئن ”شاھ جِي“ يعني شاھ واري، ساڳيءَ رِيت ”سيٺارجا“ يعني سيٺارن جا، وغيرہ.…
اسين جنھن کي ڏير سڏيون سو آھي ”مڙس جو ڀاءُ“.جنھن کي ھندي، اڙدو سميت ھتان جون ٻيون ڪيئي ٻوليون وري ”ديور“ ڪري سڏين.صدين کان ٿيندو اھو پيو اچي تہ ڪنهن مهلا جي مڙس مرڻ تي ڪجهہ وقت گذرڻ کان مڙسھنس…
سڀ کان پھريون اھا ڳالهہ سمجهو تہ سنڌي ٻوليءَ ۾ ٻہ آواز ھڪٻئي ۾ ادل بدل ٿيندا رھندا آھن. تن ۾ ھڪ آھي ”س“ جو ۽ ٻيو آھي ”ھ“ جو. سنڌي ٻوليءَ ۾ انيڪ اھڙا ٻول آھن جن ۾ ”س“…
اٽي ڏڪر کيڏڻ مھل جيڪو رانديگر تيڪبو ھئو اھو لاپ ۾ اڇليل اٽيءَ کي واپس گِلَ ڏانھن چست ڪري اڇليندو ھئو. جيڪڏھن سندس اڇليل اٽي گل تي رکيل ڏڪر کي لڳي وئي تہ معنا راند وئي، پر جيڪڏھن صفا ڀر…
پاڻ وٽ ھي لفظ تمام گهڻو استعمال ٿئي. مال جو ٿانُ، جتي چوپائي مال کي ٻڌو وڃي. ٿانُ معنا ڪا اھڙي جڳھ جتي ڪنھن جيوَ کي ٽڪائي ۽ ٽيڪايو وڃي. ان ئي لفظ مان وري ٿاڻو بہ ٺھي ٿو. جنھن…
ڏکڻ ايشيائي ٻولين جي ٻجن تي ڪم ڪندي ڪندي اچانڪ مسٽر آندراس راجڪي جي لغت ”عربڪ اٽملاجيڪل ڊڪشنري“ تي پئي، جنھن ۾ ھن صاحب عربي ٻوليءَ جي لڳ ڀڳ 7758 ٻولن جي ٻجن تي ڪم ڪيو آھي جيڪا لغت 2002…
سنڌي ٻوليءَ ۾ ھن آواز واري اکر جو گهڻو تڻو تعلق پيار پريت سان گڏ ڌرتيءَ سان آھي. پ سان ٻين اکرن جيان اڪيچار جيڪي لفظ نڪرن ٿا تن ۾ ڌرتيءَ سان لاڳاپيل الائجي ڪيترا لفظ ان سان کي نڪرن…
ھي لفظ پنھنجي اندر ۾ ھڪ وڏي معنا ۽ پس منظر رکي ٿو. ٺيٺ سنڌيءَ ۾ ائين چئجي تہ ڪنوار جي وهانءَ کان اڳ جسماني طور تي ٺاھ ٺوه ۽ ان کي ذھني طور تي مڙس سان پريتڙي ڪرڻ جي…
ھيرڻ جو پن تيل سان سيڪي، سُڪي ڌڪ وٽ ٻڌي ڇڏبو ھئو، وري سور کي ڀڃڻ لاءِ ھيڊ جاڻ ۽ ڳڙ جي لُپري ٺاھي ٻڌبي آھي. لڳي جو ڪو ڪنڊو پير ۾ تہ بصر کي سيڪي ان سان ٻڌبو تہ…