مصنوعي ذھانت ۽ سنڌي ٻولي – ھڪ چڀندڙ نوٽ

مصنوعي ذھانت جو ميدان ايڏو تہ وسيع، ايڏو تہ ڦھليل آھي جو ھن جي جديد ڍانچن کي ٺاھيندڙ بہ اُٺ پيرو ٺاھي ڇڏي ھليا ويا. اسان وٽ نوانوي سيڪڙو نو نو نو نو نو (99.99999%) ماڻهو مصنوعي ذھانت جي ”مصنوعات“…
امر فياض جون سماجي سائنس آڌار اسان جي سنڌي سماج بابت ھتي لکڻيون موجود آھن جيڪي ھُن ڪافي وقت کان لکندو پيو اچي. ھن ڀاڱي ۾ اوھان سندس خيالن کان آگاھ ٿيندا جيڪي ٺيٺ سندس خيال آھن، جن ۾ ھُو سوچڻ جي سگهہ بابت کلي نموني ڳالهائي ٿو ۽ اسان سڀني کي اھا نينڍ ڏئي ٿو تہ آزاد نموني سان اوھان پڻ سوچي گڏيل سھڪار سان ھن سماج ۾ تعميري ڪردار ادا ڪريو.

مصنوعي ذھانت جو ميدان ايڏو تہ وسيع، ايڏو تہ ڦھليل آھي جو ھن جي جديد ڍانچن کي ٺاھيندڙ بہ اُٺ پيرو ٺاھي ڇڏي ھليا ويا. اسان وٽ نوانوي سيڪڙو نو نو نو نو نو (99.99999%) ماڻهو مصنوعي ذھانت جي ”مصنوعات“…

جيڪڏھن انگ ھجي ”4:45“چار ڪلاڪ پنجيتاليھ منٽ تہ سادي نموني سان ائين چئبو: پوڻا پنج ڪلاڪ.ھاڻي وقت ٻڌائڻ وقت اڌ، سوا، اڍائي يا پوڻائپ جو سنڌي ٻوليءَ ۾ اصول ڇا آھي؟اھو سمجهو.ھڪ ڪلاڪ ۾ 60 منٽ آھن. سٺ کي 4…

دنيا جي تاريخ ۾ ڪجهہ دور اهڙا بہ ايندا آهن، جڏهن انسان کي لڳندو آهي تہ هو رڳو کل ڀوڳ ۽ حوالي ٺڪاءَ ڪري رهيو آهي، پر حقيقت ۾ هو پنھنجي آئيندي جا دروازا ڪنھن اڻڄاتل قوت لاءِ کوليندو پڻ…

اھو زمانو پاڻ گذاري چڪا آهيون جڏهن دنيا ۾ سڀ کان قيمتي شيءِ سون، تيل يا پراپرٽيون سمجهيون وينديون هيون، پر هن جديد ڊجيٽل دور ۾ سڀ کان قيمتي شئي ”انساني ڌيان“ بڻجي ويو آهي. اڄ جي ڪاروباري دنيا ۾…

انساني تھذيب ۽ تمدن جي ڊگهي سفر ۾ انساني ٻولي رڳو ڳالهائڻ جو وسيلو ناھي رهي، پر اھا ھزارين سالن جي انساني شعور، ڏاھپ ڀريل تاريخي يادن، فڪري ارتقا ۽ قومي سڃاڻپ جو اھڙو بڻيادي ٿنڀو رهي آھي، جنھن کان…

ٻُڌندو پيو اچان تہ باليووڊ ۾ عامر خان ۽ ھالي ووڊ ۾ ميل گبسن (Mel Gibson) جھڙن ھدايتڪارن جي فلمن مان چڱا ڀلا نقاد بہ چُڪون نہ ڪڍي سگهندا آھن، ھا پر دنيا جي مووي ڊيٽابيس وارين ويب سائيٽن ۾…

پنھنجي جيون جي سڀني ڪروڌن، ڏکن ڏاکڙن، ڪميڻپائين ۽ ھِيسُن رِيسُن جي ھَڻ ھڻان سان مُنھن ڏيندي جڏھن لِڱ ماڳھين ٽُٽِي پوندا آھن تڏھن جنھن پاسي دل وارا پئي کائيندي آھي تہ اتي پھچي پنھنجي اندر جي سُتل ماڻهپي کي…

انسان ھزارين سالن جي تھذيبي زندگيءَ ۾ لقائن، شين ۽ انهن نتيجن ۾ دماغ جي اندر تصورن سان لاڳاپيل لفظ وري انهن جون معنائون مسلسل تبديل ڪندو رھي ٿو. ھزارين سالن جي ڳالهہ کي پاسي تي رکي گذريل ڪجهہ ئي…

اقوام متحدہ وارا ڏينھن ھوندا ھئا، ھڪ آڙيڪاپ آسٽريلين گورو نالي ”رچرڊ شا“ ھوندو ھئو، ھُو تمام گهڻو گهڻ پڙھيو ۽ ڪمال جو ماڻهو ھئو جنھن کي شام جو طئي ھوندو ھئو تہ مون سان ڪچھري ڪري. ھڪ ڏينھن صفا…

جڏھن پبلڪ ادارن ۾ قوم جي خوابن کي اڻيندڙ ۽ اتساھ ڏيندڙ ماڻهو ايندا آھن تڏھن اھي ادارن کي اھڙو ٺاھيندا آھن جو بين الاقوامي معيارن واريون سندون ڏيندڙ ادارا پڻ ساکي بڻجي سندون جاري ڪندا آھن جيئن سنڌ جي…

تازو ئي اسان جي دوست ۽ سنڌي ادب جي ڀلي نقاد سائين اڪبر لغاري صاحب 18 جنوري 2026، آچر ڏھاڙي ڪيفي خانہ بدوش ۾ پنھنجي نوعيت جو ھڪ نرالو پروگرام رٿيو جنھن جو ھُن نالو رکو ”اچو تہ نوجوانن کي…

اھا شايد ستانوي جي ڳالهہ آهي، مان ريلويز ۾ هوندو هئم. ٿيو ڇا تہ آسٽريا جي ويانا شھر مان ريلويز جي ٽريڪ کي مرمت ڪندڙ مشينن جو ڊپٽي چيف انجنيئر مسٽر اخھارٽ صاحب گڏ هئو، مان ۽ هو ملتان وڃي…